Yeni Başlayanlar İçin 5 Maddede Bulut Teknolojileri

Günümüzde pek çok kişinin farkında olmasa bile, kişisel veya iş amaçlı olarak bulut teknolojileri kullandığını biliyor muydunuz? Eğer siz de film ve dizilerinizi Netflix üzerinden izliyor, müziklerinizi Spotify gibi bir uygulamadan dinliyorsanız; bir mail adresi kullanıyor veya fotoğraf ve video gibi verilerinizi saklamak için herhangi bir depolama hizmetinden faydalanıyorsanız, o zaman siz de az çok bu teknolojinin ne olduğuna dair bir fikir sahibisiniz demektir. Şimdi gelin, hayatımızın bu kadar içinde olan bulut teknolojilerini genel hatları ile 5 maddede inceleyelim.

1- Bulut Teknolojileri Nedir?

Bulut bilişim olarak da bilinen bulut teknolojileri, esas itibariyle kullanıcıların, bulut hizmet sağlayıcılarının veri merkezlerinde depoladığı bilgi işlem kaynaklarına isteğe bağlı olarak erişimini sağlayan hizmetler bütünüdür. IBM’in işletim sistemlerini sanallaştırdığı ve internetin öncüsü olan ARPANET’in ortaya çıktığı 1960’lı yıllarda temelleri atılan bu yenilik, ilk olarak 2006 yılında Amazon S3 ile hizmete sunulmuştur.

Bu hizmet, varlığını fiziksel sunucuların birden fazla sanal sunucuya ayrılmasını sağlayan sanallaştırma teknolojisine borçlu diyebiliriz. Çünkü ancak bu sayede aynı sunucu üzerinden, aynı zamanda pek çok uygulama ve işletim sisteminin kullanılabilmesi mümkün hale geliyor. Bu sayede bilim ve teknoloji kaynakları konusundaki yaklaşım büyük ölçüde değişerek yazılım, donanım, altyapı gibi çalışmaların ortadan kalkması ile şirketlerin iş yükü hafifliyor ve verimliliği artırıyor.

Kişiler için ise bunun verileri bilgisayar, telefon veya tabletlerde saklamaya olan ihtiyacı ortadan kaldırdığını söyleyebiliriz. Bu şekilde sunucuların depolarında muhafaza ettiğimiz fotoğraf, video, mesaj veya belgelerimize istediğimiz zaman, internete bağlanan herhangi bir cihazdan erişim rahatlığı elde ediyoruz.

2- Bulut Teknolojilerinin Özellikleri Nelerdir?

Bulu teknolojisi, verileri uzak bir sunucuda toplayarak belli bir cihaza olan bağımlılığı ortadan kaldırırken, daha geniş bir depolama alanı ve daha güçlü bir sunucu performansı ile esnek ve ölçeklenebilir bir hizmet de sunar. Bulut teknolojisi sayesinde ihtiyaç olan saklama alanının artışına bağlı olarak kolaylıkla fazladan alan kiralayıp yalnızca kullandığınız kadarını ödeyebilirsiniz.

Bundan önce şirketlerin, kendi kurum içi sunucuları, donanım ve yazılımları olduğu için zorunlu olarak bir BT (Bilgi Teknolojileri) departmanına da sahip olmaları gerekiyordu. Bunun dışında çalışan sayısına göre donanım sayısının artırılması, yazılımların güncellenmesi gibi teknik işlemler de yine şirketlerin sorumlulukları arasında yer alıyordu. Bu yenilikle beraber donanım ve yazılımlar sağlayıcı tarafından sunularak maliyet önemli ölçüde düşürülebiliyor. Bu sayede yapılması gereken şey sadece hizmet sağlayıcısının sunduğu bulut platformunu kullanarak esas işe odaklanmak oluyor.

Veri merkezlerine sadece internet bağlantısı ile ulaşımın avantajlı olmasının yanı sıra, aynı zamanda bir dezavantaj olarak da görülebilir. Çünkü internetin olmadığı durumlarda sunucuya erişim mümkün olmazken, bağlantının kalitesine bağlı olarak da işlem hızı düşebiliyor. Bununla birlikte çeşitli güvenlik önlemleri alınsa da bulut veri depoları yerel sunucuya göre daha az güvenli görülüyor.

3- İhtiyaca Yönelik Farklı Bulut Hizmetleri

Bulut hizmetleri farklı modeller ile şirket ve kişilerin içeriden bir altyapı ihtiyacını ortadan kaldırarak, ücretsiz veya “kullandıkça öde” esasına dayalı olarak onlara çeşitli uygun seçenekler sunuyor. Birbirlerinin üzerine kuruldukları için ‘bulut bilgi işlem yığını’ olarak da adlandırılan bu hizmetleri genel olarak 4 başlık altında toplayabiliriz:

Hizmet olarak yazılım (SaaS), en yaygın olan model olarak karşımıza çıkıyor. Doğrudan son kullanıcılara hitap eden SaaS, bir web tarayıcısı üzerinden bulut hizmetine erişim sağlıyor. Burada donanım ve yazılım işlemlerinin tamamı sağlayıcı tarafından yönetilirken, geriye yalnızca yazılımı kullanmak kalıyor. Ayrıca SaaS’da ücretsiz kişisel kullanımların yanı sıra, kurumsal kullanımlarda farklı uygulamalara da ücretli olarak erişilebiliyor. Gmail ve hotmail gibi web tabanlı e-posta hizmetlerinin yanı sıra veri depolamaya imkan veren dropbox ve Gsuite buna örnek olarak verilebilir.

Hizmet olarak altyapı (IaaS), API aracılığı ile istemciye sağlanan altyapı üzerinde tam denetim olanağı sunarken böylece tıpkı kurum içi fiziksel bir altyapıda olduğu gibi bütünüyle bir kontrol mümkün hale geliyor. Popüler IaaS örnekleri arasında ise Microsoft Azure ve Amazon Web Services’i gösterilebilir.

Hizmet olarak platform (PaaS), kullanıcıların bulut tabanlı yazılımlar geliştirmeleri için ideal bir ortam oluşturarak veri tabanı, programlama dili ve işletim sistemi sağlıyor. PaaS, IaaS’ın sağladığı tüm avantajlara sahip olmakla birlikte, buna ek olarak geliştirme araçları gibi özellikleri de içinde barındırmakta. Google App Engine ve AWS Elastic Beanstalk gibi hizmetler yazılım uygulamaları geliştirme ve test etmede kolaylık, hız ve düşük maliyet sunuyor.

Sunucusuz bilgi işlem hizmeti, tüm altyapı işlemlerini yöneterek geliştiricilerin yalnızca iş mantığına odaklanmasına izin verir. AWS Lambda gibi hizmetler hız ve üretim verimliliğini artırarak kullanıcıya avantaj sağlar.

4- Bulut Bilişim Türleri Nelerdir?

Genel Bulut içerisinde, tüm altyapı, yazılım ve donanım hizmet sağlayıcısına ait olup yine onun tarafından yönetilir. Bu sayede iş yeri çalışanları veya kişiler herhangi bir cihaz ile internete bağlanarak sunucuya ulaşabilir. Genel bulut, ücretli veya ücretsiz olarak talep eden tüm kullanıcılara açıktır. Örneğin Google Drive’a kullanıcı hesabı ile giriş yaparak belli bir depolama alanını ücretsiz olarak anında kullanmaya başlayabilirsiniz.

Özel Bulut, iç bulut veya kurumsal bulut olarak da adlandırılır. Genel bulutun avantajlarını taşımakla birlikte bu sadece belirli kullanıcılara sağlanır. İnternetin yanı sıra bir iç ağ aracılığı ile sunulan bilgi işlem kaynakları, üçüncü tarafların kullanımına kapalıdır. Bu şekilde daha güvenli olan özel bulut, yönetimi kullanıcıya ait olduğu için geleneksel teknolojideki gibi şirket içi BT harcamalarını beraberinde getirir. IBM Bluemix bu türe örnek olarak verilebilir.

Hibrit Bulut, adından da anlaşılacağı gibi genel ve özel bulutun birleşiminden oluşuyor. Bu kombinasyon, uygulama veya işlerin uygunluğuna bağlı olarak genel ve özel bulut arasında veri aktarımını mümkün kılar.

Çoklu Bulut, birkaç farklı hizmet sağlayıcısından yine birkaç farklı hizmet alınan türdür. Genel ve özel bulutların yanı sıra SaaS ve PaaS gibi çeşitli hizmetler birlikte kullanılır. Bu şekilde şirketler birçok sağlayıcıdan ihtiyaçlarına yönelik hizmetleri bir arada edinme imkanı bulur. Bu tür şirketler tarafından sıklıkla tercih edilir.

5- Bulut Teknolojisi Hangi Alanlarda Kullanılıyor?

Hem kişiler hem de farklı sektörlerden şirketler veri depolama ve saklama gibi işlemlerini bulut teknolojileri ile gerçekleştirebiliyor. Bu sayede veri merkezi cihazdan bağımsız hale gelerek hem erişimde esneklik sağlıyor hem de cihazın bozulması halinde veri kaybının önüne geçiliyor.

Örneğin GSM operatörlerinin sunduğu cep telefonları üzerinden sabit numara ile görüşme, konuşma ses kaydı alma, otomatik çağrı karşılama gibi imkanlar sayesinde çağrı merkezleri de uzaktan çalışma şansı yakalıyor. Özellikle pandemi ile birlikte avantajlarından daha aktif yararlanmaya başladığımız bulut hizmetleri çalışanlara önemli ölçüde kolaylık sağlamıştır.

Gün geçtikçe hız hayatımızda, özellikle de teknoloji alanında daha önemli hale geldi. Uygulama geliştirme alanında oldukça avantaj sağlayan bulut hizmeti, ürünlerin daha hızlı iyileştirilip piyasaya sürülmesine imkan veriyor.

Web siteleri, WordPress ve Wix gibi bulut tabanlı sunucular üzerinden kolaylıkla hazırlanıp dakikalar içinde yayınlanabiliyor. Kullanıcı dostu arayüzler ile site herhangi bir kod bilgisi gerektirmeden rahatlıkla yönetilebiliyor.

10 yılı aşkın zamandır hayatımızda olan bulut teknolojileri günümüzde kuruluşların %92’si tarafından kullanılıyor. Google, Microsoft, Amazon gibi pek çok büyük marka kendi bulut hizmetlerini sunmaya devam ederken, son olarak geçtiğimiz ay, Türkiye’nin önemli e-ticaret sitelerinden n11.com da bu alana yatırım yaparak n11cloud’u piyasaya sunduğunu açıkladı. Bu ilerlemelere bakılırsa, özellikle 5G teknolojisinin yaygınlaşması ile birlikte bulut teknolojilerinin de buna paralel olarak daha da gelişmesi bekleniyor.