Yapay Zeka Yaratıcılık Gerektiren Şeyler Yapabilir Mi?

Yapay zeka, artık her yerde görülen moda sözcüklerden biridir. Kredi kartı dolandırıcılığını tespit etmek, satranç oynamak ve hatta araba sürmek için kullanılabilir. Ancak bunların hepsi, az ya da çok vazgeçmeye istekli olunan ve bilgisayarların bizden daha iyi performans gösterebileceğinin kabul edildiği görevlerdir. Bununla birlikte bir gün bilgisayarların etrafta dolanıp şehirlerimizdeki trafiği koordine etmesi makul görünmektedir.

İlginizi çekebilir: Yapay Zekaya Dair Herkesin Bilmesi Gereken 10 Şey

Yapay zeka, bugün üzerinde çalışılan diğer tüm teknolojilerden daha fazla, toplumsal sonuçlar ve insan olmanın ne anlama geldiği konusunda derin tartışmalara yol açıyor. Ve muhtemelen böyle olmalı: insanı insan yapan zekadır; Bu zekaya rakip veya onu aşan makineler yaratmak, sadece özel uygulamalarda bile, bazı derin sorular sormaya mecburdur.

Yapay zeka ‘derin’ soruları bir dizi konuyu kapsar: Bilgisayarlar insanlardan daha akıllı olabilir mi? Yapay zekanın insanların işlerini çalması hayaleti hakkında nasıl düşünmeliyiz? Robotlara hiç kendi hakları verilecek mi? Yapay zeka giderek daha fazla alanda insan egemenliğinin yerini almaya başladıkça, bunlar önümüzdeki birkaç on yıl içinde tartışılması gereken hayati sorular. Ancak bugün cevaplanacak  belirli bir soru var.

Bir bütün olarak zekaya benzer şekilde, birçok insan yaratıcılığın yalnızca insanlığın alanına giren bir nitelik olduğunu düşünür. Pek çok insan, bir bilgisayarın silikonla başarabileceğinden daha üstün zihinsel kapasite sağlayan, insan türünün mekanik olmayan bir öğesinin olduğunu düşünüyorsa, yaratıcılığı sergileme yeteneğinin, insanın benzersizliğini savunanlar da mevcuttur.

Yaratıcılık ve Yapay Zeka

Yaratıcılık, yapay zeka için son nokta olduğu birçok kişi tarafından ortak paydada buluşulan bir düşüncedir. Yapay zeka zaten pop şarkılarının da yazılmasına yardımcı oldu, büyük ressamların tarzlarını taklit etti ve film yapımında yaratıcı kararları bilgilendirdi. Ancak uzmanlar için yapay zekanın yaratıcı süreçte ne kadar ileri gidebileceği veya gitmesi gerektiği merak konusudur.

İlginizi çekebilir: Metaverse Nedir? Neden Geleceğin Teknolojisi Olması Bekleniyor?

Yakın zamanda yapılan bir araştırmada 30 yapay zeka uzmanı ve düşünce lideriyle konuşulduğunda, yapay zekanın gerçek bir yaratıcı ortak olma veya hatta solo sanat eserlerinin yaratıcısı olma potansiyeline sahip olup olmadığı konusundaki görüşleri değişmekteydi. Bu tartışma muhtemelen bir süre daha devam edecek olsa da, dijital içerik ve dağıtım platformları tüm medya ve ifade biçimlerine sızmaya devam ettikçe, yapay zekanın rolü şüphesiz genişleyecektir.

Peki ya sanat ya da genel olarak yaratıcılık? Bu, bilgisayarlardan daha iyi olunduğuna her zaman güvenilebilecek bir şeydi. Siri ile konulduğunda, örneğin Dali gibi bir şey çizebileceğini hayal etmek zor. Ancak yıllar önce satranç konusunda da aynı şeyleri hissediliyordu. IBM’in Deep Blue’su, tüm zamanların en iyi satranç oyuncusu olarak kabul edilen Garry Kasparov’u yenerek dünyayı şaşırtana kadar, insan zekasının zirvesiydi ve bilgisayarların kavrayamayacağı kadar karmaşıktı. O zamandan beri, bilgisayarlar insanları yalnızca satrançta değil, satrançtan çok daha karmaşık bir Çin masa oyunu olan Go da dahil olmak üzere diğer birçok oyunda aştı. Yaratıcı sanatlarda da aynı şey olabilir mi? Yaratıcılık alanında yavaş ama kayda değer bir ilerleme görülebilmektedir: Resim yapabilen, şarkı üretebilen ve hatta makale yazabilen bilgisayarlar var. Dürüst olmak gerekirse, bazen biraz basit olabilirler, ancak her yıl daha iyi hale geliyorlar ve insan çalışmasından ayırt edilmesi daha da zorlaşıyor. Bu nasıl mümkün olabilir? Yapay zeka nasıl yaratıcı olabilir?

Yapay zekanın yeni fikirler oluşturmak için kullanılabileceği temel olarak üç yol vardır:

  • Yeni kombinasyonlar üretmek
  • Kavramsal alanların potansiyelini keşfetmek
  • Dönüşümler yapmak

Şu anda bilgisayarlar (ve bilim insanları) daha çok ilk ikisine odaklanıyor. Ancak üçüncüsü, en fazla bozulma potansiyeline sahip ve muhtemelen ilerleyen yıllarda daha fazla keşfedilecek.

Yapay Zeka Yaratıcı Olmayı Öğrenebilir mi?

Makine öğreniminden örüntü tanımaya kadar yapay zeka teknikleri, hemen hemen her sektörde yardım sağlamada ideal olduğunu kanıtladı. Sağlık, finans ve perakende, gelişmiş bilişsel yeteneklerin avantajlarından yararlananlardan sadece birkaçı. Yapay zekanın yaratıcı çabalardaki rolünün sınırlarının zorlanacağına şüphe yok. Ve asla yaratıcılığın insan ruhunun yerini almayacak olsa da, yapay zeka kesinlikle akıllı, verimli ve ilham verici bir asistan olarak hizmet eden birçok fayda sunabilir.

Uzmanlar, mümkün olanın yüzeyini zar zor çizildiğini iddia etmektedir. Yapay zekadaki ilerlemeler, bilgisayarların yaratıcılığın bazı parametrelerinde koçluk yapılabileceği anlamına gelse de uzmanlar, yapay zekanın kendi yaratıcılık duygusunu ne ölçüde geliştirebileceğini sorguluyor. Yapay zekaya rehberlik olmadan nasıl yaratılacağı öğretilebilir mi? Piksel düzenlemelerine veya renk paletlerine bakarak neyin güzel olduğunu gerçekten anlayabilir mi?

Yapay zekaya melodik veya güzel olanı öğretmek, daha öznel olduğu için farklı türden bir meydan okumadır, ancak muhtemelen başarılabilir. Yapay zekaya, ‘Bunu güzel buluyorum’ diyen bir sürü eğitim verisi verilebilmektedir. ‘Bunu güzel bulmuyorum.’ Ve güzellik kavramı insanlar arasında farklılık gösterse de, bilgisayarın iyi bir aralık bulabileceğine çoğu uzman inanmaktadır. Fakat, sıfırdan güzel bir şey yaratması istenirse, bunun kesinlikle daha uzak ve zorlu bir sınır olduğu yönünde çoğu bilir kişi hemfikirdir. İnsanların güzel ve yaratıcı olduğunu düşündüklerini alıp bunu bir algoritmaya koymaya çalışabilmenin uzun bir süre bunun mümkün olmayacağı görüşü oldukça yaygındır. Uzmanlar, kendi yaratıcı metodoloji hakkında henüz bilinmeyen çok şey olmasına rağmen, bilgisayarlara yaratıcı olmayı öğretmenin, insanların yaratmayı öğrenme biçiminden doğası gereği farklı olduğuna dikkat çekmektedir. Birçok yaratıcılık örneği, hiyerarşik bir tarzda öğrenmeyi ve keşfetmeyi içerir. Sinirsel ve çok katmanlı ağ sistemleri, bu hiyerarşileri daha iyi anlamak için farklı çerçeveler oluşturmaya yardımcı olabilir, ancak öğrenecek ve keşfedecek daha çok şey vardır.

“Müzik notalarının rastgele kombinasyonlarıyla gelen bir bilgisayarınız varsa, yeterli kavrayışa ve zamana sahip bir insan bir veya iki fikir alabilir. Öte yandan yetenekli bir sanatçı, aynı rastgele derlemeyi duyabilir ve tamamen yeni bir kompozisyon biçimini ateşleyen tamamen yeni bir fikirle ortaya çıkabilir” der Boden. Profesyonel sanatçıların ve bilim adamlarının yaptıklarının %95’inin keşif amaçlı olduğunu ve belki de diğer %5’inin gerçekten dönüşümsel yaratıcılık olduğunu tahmin etmektedir. Yaratıcı düşüncenin arkasındaki süreçlerin çoğu hala bilinmemekte ve Boden, burada yapay zekanın büyük bir rolü olduğuna inanmaktadır.

Düşünce liderleri, yapay zeka inovasyonunun nihayetinde denetim veya yönlendirme olmadan yaratabilecek bir teknoloji sağlayıp sağlamayacağını tam olarak bilememektedir.

Yapay Zeka Yaratıcılıkta Ne Kadar İlerleyebilir?

Yapay zeka yaratıcılığındaki en büyük darboğazlardan biri, yeni fikirlerin değerlendirilmesidir: alanları keşfedip dönüştürdükten sonra, bir bilgisayar sonuçlarını otomatik olarak nasıl anlayabilir ve değerlendirebilir? Yazdığı tüm şarkılardan hangilerini tutacağını nasıl bilebilir? Özellikle uzay-dönüşüm uygulamaları için bu, özellikle yanıltıcı olabilir, ancak daha da alakalı olabilir.

Yapay zekadaki son gelişmeler, bilgisayarların, genellikle insanları başka bir insan tarafından yapıldığını düşünmeleri için kandırabilen üst düzey sanat üretebildiğini gösteriyor. Müdahalemiz olmadan bilgisayarların bunu kendi başlarına yapmasına izin verebilecek miyiz? Yakın gelecekte değil. İnsan yapımı sanatı tüketmeyi hiç bırakacak mıyız? Muhtemelen değil. Ancak her ikisini de takdir etmeye başlayabiliriz.

Burada sunulan çerçeve, yalnızca AI alanındaki yeni keşifleri anlamak ve değerlendirmek için değil, aynı zamanda yeni sorunları çerçevelemek ve onlar için çözümler bulmak için de geçerlidir.