NFT Hakkında Bilmeniz Gereken 5 Şey

NFT (Non Fungible Token) sanat ve oyun dünyasına fırtına gibi girdi. Kimisi tarafından spekülatif ve karşılığı olmayan bir yapı gibi görünse de yenilikçi sanatçılar ve destekçileri her gün yeni içerik üretmeye ve bu içerikleri milyon dolarlara varan değere dönüştürmeye devam etmekte.

NFT’nin geleceği hala tartışmalı iken eserlerin hızla satılması daha geniş kitleleri olguya çekmektedir. Özellikle yakın zamanda açıklanan Facebook’un metaverse kavramını içeren “META” markası dönüşümü ile birlikte, kişiselleştirilmiş deneyim ve modellerin çok daha ilgi çekeceği artık bilinen bir gerçektir. İçerikte NFT oluşum sürecinden, nasıl yapılacağına, etrafında dönen tartışmalara kadar bilinmesi gerekenleri inceleyeceğiz.

NFT Nedir?

Non-fungible token ya da Türkçe ifadesi ile Değiştirilemez Jeton özünde blok zinciri adı verilen bir dijital defterde depolanan veri birimidir. Blok zinciri teknolojisinin getirdiği olanaklardan faydalanarak dijital bir içeriğin benzersiz olduğunu ve bu nedenle yerine geçemeyeceğinin ifadesidir. Evrende benzersiz ve sınırlı sayıda olan her şeyde olduğu gibi bu nitelik nedeniyle NFT’ler de bir değer barındırmaktadır.

Yapısı gereği NFT, Bitcoin ve Ethereum kripto paralara benzer. Yine de NFT tamamen kendine özgün değiştirilemez yapısı nedeniyle esas farklılığını ortaya koymaktadır. Bu ana fark nedeniyle NFT sanat eserlerinin tekrarlanamaz yapısı gibi dijital sanatın da özünü oluşturur. Fotoğraf, müzik, video, tweet hatta meme olarak bilinen capsler bile bir dijital dosya formatından uyarlanarak NFT olarak saklanabilir. Fiziksel bir varlık yerine bu içeriklerin dosya formatında içeriğe ek olarak orijinal kopyanın varlığını kanıtlayan bir şekilde sunulması kapsamın metalaşmasına ve antika halinde değerinin artmasına yol açabileceği dünülmektedir.

1- NFT Nasıl Çalışır?

Özgün bir NFT barındıran içeriğin tek olduğu, içerik yanında paylaşılan blok zinciri defterinin kodu-imzası ile anlaşılabilir. İlk olarak Ethereum altyapısında olan NFT’ler artık FLOW ve Bitcoin Cash gibi diğer kripto para altyapıları tarafından da desteklenmektedir. Dosya formatı JPG, MP3, GF ya da ne olursa olsun, NFT tanımlanan eserler herhangi bir meta gibi oldukça kolay şekilde alınıp satılabilir. NFT fiyatını belirleyen unsur ise her zamanki gibi piyasa talebine göre şekillenir.

Bir sanat galerisinin hediyelik eşya dükkânına girip, ünlü şaheserlerin bir dizi çoğaltılmış baskısı bulunabilir, aynı şekilde hareket eden bazı NFT’ler de vardır. Blok zincirinin tamamen geçerli olan aynı eseri temsil eden zincirler de vardır, ancak bunlar orijinaliyle aynı değeri taşımaz.

NFT’ler işaret ettiği dijital varlığın lisansıyla birlikte gelir, ancak bu otomatik olarak telif hakkı mülkiyeti vermez. Telif hakkı sahibi eseri çoğaltabilir ve NFT sahibi telif ücreti almaz. Bu durum sanatçıların eserin telifini vermeden daha satılabilir bir yapıya dönüşmesine yol açabildiği için olumlu olarak algılanabilir.

2- NFT’ler Nereden Alınabilir?

Genellikle görsel aramalarda yapılan sağ tık, resmi farklı kaydet seçeneği ile NFT içeriği olan resmi indirebilmek pek olası değildir.. Çünkü indirilen aslı ile aynı gözüken bu dosya içerisinde aslında onun orijinal olduğunu gösteren blok zincirini barındırmadırmamaktadır.

Sadece NFT satın almak için oluşturulmuş yüzlerce site mevcuttur. İşin bu kısmı aslında 90’larda çocukluğunu yaşamış çoğu insanın biriktirdiği dünya kupası çıkartmaları, taso ve sporcu kartları ile benzerdir. Bu doğrultuda önce bir market, bu marketten içerik almak için bir cüzdan ve cüzdanın içinde ödeme yapmak için kripto para ihtiyaçlar arasındadır.

Bu noktada aşağıda listelenmiş sitelerdeki içeriklerden de NFT’lere göz atıp satın alma adımlarına geçilebilir.

  • OpenSea
  • SuperRare
  • Nifty Gateway
  • Foundation
  • VIV3
  • BakerySwap
  • Axie Marketplace
  • Rarible
  • NFT ShowRoom

NFT aynı zamanda oyun sektöründe de çok büyük bir hacim yaratmaya başladı ve devam ediyor. Özellikle Fortnite gibi geniş katılımlı oyunlarda yaratılan özel kılıçlar, avatar çerçeveleri ve kıyafetler oyuncular tarafından ilgi ile takip ediliyor.

Bu noktada piyasada yer almak isteyen içerik üreticilerine moral vermek adına ilk rekor satışlardan biri olan Mike Winkelmann’ın “Everydays – The First 500 Days” adlı eserine yer vermek gerekir. 5000 bin karenin birleşmesi ile oluşan bu eser 69,3 milyon ABD dolarına alıcı bularak yaşayan sanatçılar arasında en yüksek açık arttırma fiyatı alan sayılı eserden biri olmuştur.

3- NFT Kimler Tarafından Kullanılıyor?

NFT denince ilk akla gelen sanatçılar, tasarımcılar, oyuncular ve bu kültürde tüketici ve üretici olarak yer alan çeşitli kişiler tarafından NFT’ler ilk günden beri sayısız kullanım alanı yarattı. Sanatçılar için alışılmışın dışında bir market açan bu durum aslında güncel kalmanın ve ürettiklerinin değerinde satılabilmesinin farklı mecralar ve kitlelere ulaşmanın çok büyük bir adımı oldu.  Özellikle kalbur üstü sanatçıların oluşturduğu ilk eserlerin gördüğü taleplerin yanında piyasada kendine erken yer bulan henüz tanınmasa da potansiyelinin fark edilmesinde NFT’nin faydasına inanan çok sayıda sanatçı bu teknolojiden faydalanarak adlarını duyurma imkanı buldu.

Blok zincirinin ve dolaylı olarak NFT’nin etkilediği en önemli sektörlerden biri de oyun sektörü oldu. Her geçen gün artan market payı ile mobil, konsol ve bilgisayarda kendine büyük bir yer bulan oyun sektörü NFT’lerin artması ile kullanıcılarının kendilerini daha da özel hissettikleri bir yere dönüşmüştür. Eskiden oyun içi satılan kostümlerin bir noktada oyunu geliştiren şirkete ağında kaldığı düşünülse de, şimdi blok zinciri ile özelleştirilmesi aidiyet duygusunu bir üst seviyeye taşıyarak gerçek sahip olma duygusunu oyunculara tanıdı.

Piyasadaki bu talebi gören çok sayıda marka da NFT kullanıcıları arasında kendine yer verme çabasında. Özellikle hediye kartları, capslere konu olan çok sayıda marka (Taco Bell vs.) çıkarttıkları ilk dijital içerik NFT ile rekor satışlara ulaştı. Bunu takip eden bir başka topluluk da daha önce örneği verilen Dünya Kupası etiketleri, sporcu kartları gibi koleksiyonların yapıldığı bir sektör olan NBA’den gelmiştir. Dijital koleksiyon kartları gibi çok sayıda içerik alıcısını buldu. NFT kullanan ünlü isimlere bir diğer örnek, yeni teknolojik atılımlara ilgi ile yaklaşan, Twitter eski CEO’su Jack Dorsey verilebilir. Twitter’ın kendi oluşturduğu ilk tweetini blok zinciri ile NFT olarak 2.915.835,47 $ gibi uçuk bir rakama sattı.

4- NFT’nin Negatif Yanları Nelerdir?   

Yaratılan tüm bu pazarın yanında NFT hakkında olumsuz gerçekler de yok değil. Bir kısmı karalama ve değişime direnç gibi görünse de olumsuz yanlara bakıp sorgulamakta fayda var.

İklim değişimi etkisi NFT ve blok zincirinin önündeki en büyük engellerden biri gibi gözükmektedir. Dijital varlıkların özgünleşerek meta dünyalarda kendine yer vermesi ve giderek artan bu talebin karşılanması için her varlığın şifrelenmesinde kullanılan zincirlerin oluşturulmasının arkasında bunu güç veren yüksek işlemcili bilgisayarlar mevcut. Bu müthiş işlem gücünün oluşturduğu enerji tüketimi özellikle karbon ayak izi oluşumu adına çok iyi sinyaller vermiyor. Yapılan tekil araştırmalar olsa da örnek bir eserin zincirlenmesi esnasında 192 kWh’e varan enerji tüketimleri tespiti var. Bu tüketim neredeyse Avrupa’daki bir evin iki haftalık enerji tüketimine denk gelmektedir.

İklim değişimine etkiyi azaltmak adına karbon nötr oluşumlar, yenilenebilir enerji kullanan ve bu oluşumları tercih edecek sanatçılar olsa da NFT topluluğunun büyük bir kısmı hala bu kaygıya önem vermenin çok gerisinde. NFT ilk ortaya çıktığında kullanılan altyapı olan Ethereum bugün neredeyse Libya gibi koca bir ülkenin kullandığı enerjiye eş bir tüketim yapıldığını göstermektedir.

5- Herkes NFT Oluşturabilir Mi? NFT’den Para Kazanılır Mı?

NFT bir eser oluşturmak için birkaç adımı yerine getirmek gerekmektedir. Teknik olarak internet erişimi olan herkes bir şekilde dijital bir eser üretim onu blok zinciri ile NFT’ye dönüştürerek satabilir. Hatta dönüştürülen esere komisyon ekleyerek her ilave satış ve el değişikliğinden ilave pay da almak mümkündür.

NFT almak gibi satmak için de bir markete, blok zinciri kullanan bir para birimine ve bu paranın saklanacağı bir cüzdana ihtiyaç var. NFT dönüşümü için aracı siteler ek ödemeleri de kripto para ile almakta. Yukarıda da bahsedilen sitelere giderek detaylı aracılık ücretleri hakkında bilgi sahibi olunabilir.

Kalıcı olsun ya da olmasın NFT ve blok zinciri yeni bir pazar yarattı ve talebin oluştuğu her yer gelişime de açıktır. Ne kadar gelişim ve para kazanma olanakları olsa da yeni gelişen pazarlarda her daim dikkatli olup buradan alınan ana kelimeler ile araştırmayı derinleştirmekte fayda var.